Na Wenus pełny obrót wokół własnej osi trwa 243,0226 dnia ziemskiego. To więcej niż tamtejszy rok, który zamyka się w około 225 dniach ziemskich. Zapraszam do lektury, jeśli chcesz zrozumieć, dlaczego miejscowy dzień jest tak długi i zmienny.
Ile trwa doba na Wenus?
Naukowcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles przez ponad dekadę odbijali sygnały radarowe od powierzchni planety. Dzięki temu udało się ustalić, że średnia doba gwiazdowa wynosi 243,0226 dnia ziemskiego. To wartość, która bije pod tym względem wszystkie inne planety Układu Słonecznego.
Rok na tym ciele niebieskim trwa 225 dni ziemskich, a według części pomiarów 224,65 dnia. W praktyce oznacza to, że jeden obrót wokół osi zajmuje więcej czasu niż pełny obieg dookoła Słońca.
Na Wenus dzień gwiazdowy jest dłuższy niż rok – odpowiednio 243,0226 dnia i około 225 dni ziemskich.
Doba gwiazdowa a doba słoneczna
Doba gwiazdowa to czas pełnego obrotu względem odległych gwiazd. Doba słoneczna, czyli odstęp pomiędzy dwoma wschodami Słońca, na tej planecie wynosi około 116,75 dnia ziemskiego. Ta różnica bierze się z połączenia powolnego ruchu wokół własnej osi z ruchem orbitalnym.
Ze względu na kierunek wirowania, Słońce wschodzi tam na zachodzie i zachodzi na wschodzie. Taki obraz nieba trudno porównać z ziemskim cyklem, w którym doba trwa 24 godziny.
Porównanie z Ziemią
Najważniejsze parametry dobowe zestawiono w tabeli:
| Parametr | Ziemia | Wenus |
| Doba gwiazdowa | 23 h 56 min | 243,0226 dnia ziemskiego |
| Doba słoneczna | 24 h | 116,75 dnia ziemskiego |
| Rok | 365,25 dnia | 225 dni ziemskich |
Skala różnic jest ogromna i przekłada się na odmienny rytm dobowy obu planet.
Dlaczego tempo rotacji planety się zmienia?
Kolejne pomiary radarowe nie dawały identycznych rezultatów. Różnice w długości doby sięgały co najmniej 20 minut. To tłumaczy, dlaczego starsze szacunki tak bardzo się od siebie różniły.
Za główną przyczynę uznaje się bardzo ciężką atmosferę, która wymienia pęd z powierzchnią. Gdy masy gazu poruszają się względem twardego podłoża, potrafią delikatnie przyspieszyć albo spowolnić obrót całej planety.
Zmienność ta ma praktyczne znaczenie. Przy planowaniu lądowników trzeba uwzględniać, że cel może być przesunięty nawet o 30 kilometrów z powodu tych wahań.
Jak wygląda ruch wsteczny planety?
Planeta obraca się w kierunku ze wschodu na zachód. Większość innych obiektów Układu Słonecznego wiruje w stronę przeciwną, dlatego to zjawisko nazywa się rotacją wsteczną.
Patrząc od strony północnego bieguna Słońca na płaszczyznę ekliptyki, większość planet porusza się w lewo, a opisywana planeta i Uran w prawo. To nietypowe ustawienie sprawia, że miejscowy wschód Słońca obserwujemy po zachodniej stronie horyzontu.
Dlaczego Słońce wschodzi na zachodzie?
Przy rotacji wstecznej kierunek dziennej wędrówki Słońca odwraca się względem ziemskiego. Dla obserwatora stojącego na powierzchni planety gwiazda pojawia się przy zachodnim horyzoncie, a znika przy wschodnim.
Ten sam mechanizm sprawia, że doba słoneczna trwa krócej niż doba gwiazdowa, choć sam obrót jest niezwykle powolny. Na równiku prędkość liniowa powierzchni wynosi tylko 6,52 km/h.
Jakie warunki panują na powierzchni?
Atmosfera składa się głównie z dwutlenku węgla, a chmury tworzą kropelki kwasu siarkowego. Odbijają one około 60% światła słonecznego, przez co do gruntu dociera zaledwie 1% promieniowania.
Ciśnienie przy powierzchni jest około 92 razy większe niż na Ziemi i odpowiada warunkom panującym w ziemskim oceanie na głębokości blisko 1 km. Nawet najgrubsze ziemskie chmury nie dają takiego efektu ekranowania.
Dlaczego powierzchnia jest tak gorąca?
Za temperaturę sięgającą 460 stopni Celsjusza odpowiada niezwykle silny efekt cieplarniany. Dwutlenek węgla zatrzymuje ciepło, a warstwa chmur wzmacnia ten mechanizm. To sprawia, że powierzchnia jest cieplejsza niż na Merkurym, chociaż planeta znajduje się dalej od Słońca.
Sondy, które lądowały, działały najwyżej przez kilkadziesiąt minut. Wysoka temperatura i gęsta atmosfera niszczyły elektronikę oraz układy pomiarowe.
Ciekawostki o planecie
Wiele zjawisk na tym ciele niebieskim wciąż zaskakuje astronomów. Wśród zebranych informacji wyróżniają się:
- średnia odległość od Słońca wynosząca około 108 mln km,
- okres orbitalny równy 224,65 dnia ziemskiego,
- maksymalna elongacja 47,8 stopnia,
- żelazne jądro o promieniu około 3000 km,
- brak naturalnych satelitów,
- prawie kołowa orbita o mimośrodzie poniżej 0,01.
Te dane pomagają lepiej wyobrazić sobie, dlaczego mimo podobieństw do Ziemi pod względem masy i rozmiaru, warunki są tam skrajnie odmienne.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile trwa doba na Wenus względem gwiazd i Słońca?
Pełny obrót względem odległych gwiazd zajmuje około 243,0226 dnia ziemskiego, natomiast odstęp między kolejnymi wschodami Słońca to około 116,75 dnia ziemskiego.
Dlaczego doba gwiazdowa na Wenus jest dłuższa niż jej rok?
Obrót wokół własnej osi jest tak powolny, że trwa więcej niż pełny obieg wokół Słońca, stąd doba gwiazdowa przekracza około 225 dni ziemskich trwania roku.
Na czym polega różnica między dobą gwiazdową a słoneczną na Wenus?
Doba gwiazdowa mierzy czas obrotu względem odległych gwiazd, a słoneczna określa odstęp między kolejnymi wschodami Słońca; na Wenus wynikają one inaczej z powodu wolnej rotacji połączonej z ruchem orbitalnym.
Dlaczego tempo rotacji Wenus ulega wahaniom?
Zmiany długości doby wynikają głównie z oddziaływań między ciężką atmosferą a powierzchnią, które poprzez wymianę pędu mogą nieco przyspieszać lub spowalniać obrót planety.
Jak wpływa zmienność rotacji na misje lądowników?
Wahania obrotu mogą przesunąć planowany cel lądowania nawet o około 30 kilometrów, co trzeba uwzględnić przy planowaniu misji.
Dlaczego Słońce na Wenus wschodzi na zachodzie?
Wenus obraca się w kierunku przeciwnym niż większość planet (rotacja wsteczna), dlatego z powierzchni Słońce pojawia się przy zachodnim horyzoncie i znika przy wschodnim.
Jakie panują warunki na powierzchni i dlaczego jest tam tak gorąco?
Atmosfera dominuje dwutlenek węgla z chmurami kwasu siarkowego, a silny efekt cieplarniany podnosi temperaturę do około 460°C i utrudnia działanie sond.
